Skip to main content

De zaak

Hugues Falys, een boer uit Henegouwen, dagvaardt TotalEnergies voor hun aandeel in de klimaatcrisis.

Dat is een primeur voor ons land! Nooit eerder moest een bedrijf voor een Belgische rechtbank verschijnen omwille van die reden.

Hugues, al zo’n dertig jaar boer, ondervindt de gevolgen van de klimaatcrisis aan den lijve. Zijn boerderij in het Henegouwse Lessines kreeg meerdere klimaatextremen te verduren, waaronder hittegolven en periodes van droogte. Die hadden tot gevolg: significante financiële verliezen, extra werk, veel stress en een immense onrust die al jaren aanhoudt.

Hugues besloot dan ook om een rechtszaak te starten tegen een multinational die bijdraagt tot de klimaatcrisis: TotalEnergies. TotalEnergies is een van de bedrijven die wereldwijd de meeste broeikasgassen uitstoten.

Hugues dans son champ

Met zijn zaak vraagt Hugues dat TotalEnergies de schade die hij leed, vergoedt en dat het financieel bijdraagt aan de energietransitie. Hij vraagt ook om het bedrijf te dwingen fossiele energie uit te faseren, met het oog op het vermijden van toekomstige schade.


Waarom trekken we naar de rechtbank?

Het klimaat biedt geen marge: de situatie is dringend. Het IPCC beschouwt de periode 2020-2030 als “kritiek” voor de nodige maatregelen om de klimaatopwarming onder 1,5°C te houden. Deze drempelwaarde is het resultaat van het akkoord van Parijs en het sterke engagement dat landen erin optekenden.

Tot nog toe bleef het bij engagement: concreet zien we dat – ondanks herhaaldelijke alarmkreten van wetenschappers – de globale temperaturen stijgen en de uitstoot van broeikasgassen nooit hoger lag. De kloof tussen de noodzakelijke uitstootreductie en de voorspelde uitstoot wordt steeds dieper. Landen en multinationals schuilen immers achter een zekere flou juridique die rond deze kwesties hangt.

De landen en de multinationals handelen veel te laks als het op klimaatactie aankomt. Om onwillige overheden en de privésector te omzeilen en de klimaatcrisis toch te kunnen aanpakken, wenden burgers en ngo’s zich steeds vaker tot rechtbanken. Dat is ook wat we hier doen met Hugues!

Wat zijn de doelstellingen van deze rechtszaak?

1. Erkenning van de schade die de boer heeft geleden

Het eerste doel van deze rechtszaak is om erkenning te krijgen voor de schade die de boer heeft geleden als gevolg van de klimaatcrisis. Extreem weer, in het bijzonder hittegolven, droogte en extreme regenval, hebben een zware impact gehad op de opbrengsten van Hugues’ boerderij. Deze weersomstandigheden hebben meerdere malen de gewassen die dienen om zijn dieren te voeden, aangetast. Daardoor had hij geen andere keuze dan het voer voor zijn koeien te kopen, in plaats van dat hij ze zelf kon voeden. En hij moest ook zijn veestapel inperken om de verminderde voederproductie op te vangen.

Hugues is duidelijk niet de enige boer die onder de klimaatcrisis lijdt. Volgens een onderzoek dat verscheen in juli 2023, kampen 8 op de 10 boeren en boerinnen in Wallonië met problemen als gevolg van de klimaatcrisis: de impact op gewassen en vee is zorgwekkend en bedreigt onze voedselsoevereiniteit, net als herlokaliseringsprojecten. Zo’n projecten hebben als doel om voedsel dat we nu kopen uit andere landen gewoon hier te produceren. Met deze rechtszaak willen we net de boeren en boerinnen steunen, die het zwaarst worden getroffen door deze gevolgen.

Als Hugues een vergoeding krijgt voor de geleden schade, zal hij het hele bedrag doneren aan Farm for Good, een vereniging van boerderijen die zich inzet voor agro-ecologie. Hij wil geen persoonlijke winst maken met deze rechtszaak. Voor Hugues is het belangrijk om de agro-ecologische transitie  aan te moedigen en ervoor te zorgen dat de klimaatcrisis erkend wordt als een ernstige bedreiging voor de landbouw en de boeren en boerinnen.

2. TotalEnergies verplichten te stoppen met het gebruik van fossiele brandstoffen

Steenkool-, olie- en gasbedrijven zijn de grootste veroorzakers van de klimaatcrisis. Meer dan 75% van de uitstoot van broeikasgassen wordt veroorzaakt door fossiele brandstoffen.

Wij roepen de rechtbank op om TotalEnergies ertoe te verplichten af te stappen van fossiele brandstoffen door een geloofwaardig transitieplan op te stellen dat de volgende 3 punten uitvoert:

 203020402050
Olieproductie-47%-75%-90%
Gasproductie-47%-75%-85%
Gecombineerde gas- en olieproductie-47%-75%-88%

Deze doelstellingen voor de vermindering van de olie- en gasproductie zijn gebaseerd op het Production Gap Report (2023), dat onder andere door de VN is opgesteld. Deze cijfers zijn gebaseerd op het IMP-LD-scenario (Illustrative Mitigation Pathway – Low Demand), dat door Hugues en de organisaties die hem steunen bij deze rechtszaak als meest geloofwaardig werd bevonden. Dit scenario maakt het mogelijk om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C zonder dat toekomstige technologieën voor koolstofafvang en -opslag nodig zijn. De meeste van deze technologieën bevinden zich nog in de ontwikkelingsfase. De haalbaarheid en effectiviteit moet dus nog worden bewezen. Bovendien brengt de grootschalige toepassing ervan veel risico’s met zich mee voor mensenrechten en ecosystemen.

3. Een einde maken aan de straffeloosheid van de fossiele brandstofindustrie

Op het gebied van mensenrechten en milieu is er vaak sprake van straffeloosheid, vooral als het gaat om multinationals. Grote spelers hebben namelijk de gewoonte om hun activiteiten te verplaatsen en verspreiden over verschillende landen. Zo kunnen ze misbruik maken van de zwakke plekken in nationale wetgeving van landen waar ze activiteiten hebben. De principes om hen te bestraffen bestaan nochtans, vooral in het internationaal recht, maar er is nog geen concrete structuur om deze regels te controleren.

Bijgevolg ontvluchten de grote olie- en gasbedrijven hun verantwoordelijkheid. Ook zijn ze over het algemeen vrijgesteld van alle restricties op vlak van klimaat. Dit geeft hen de mogelijkheid om controle te houden over hun “transitie”, de aard en het tempo ervan, maar vooral om door te gaan met het opstrijken van torenhoge winsten.

Daarnaast worstelen regeringen nog steeds met het aannemen van wetgeving die sterk genoeg is om het milieu, het klimaat en de mensenrechten effectief te beschermen. Bovendien gaan sommige regeringen tegen de stroom in door de fossiele brandstofindustrie te blijven subsidiëren. Dit is het geval in België.

Maar er is dringend behoefte aan een rechtvaardige transitie.

Om schot in de zaak te brengen, roepen we op tot gerechtigheid en schadeloosstelling in de rechtbank. We eisen dat bedrijven aansprakelijk worden gesteld voor de schade die ze veroorzaken. 
Deze actie maakt deel uit van het See You in Court-project, gecoördineerd door de Internationale Federatie voor de Mensenrechten (FIDH). Het project is bedoeld om multinationals ter verantwoording te roepen voor hun impact op milieu en mensenrechten via rechtszaken.